Retort Ambalaj Tasarım Rehberi
Retort ve sterilizasyon ambalajı için malzeme seçimi, tutkal ve mürekkep gereksinimleri, test yöntemleri. PET/ALU/CPP ve PA/ALU/CPP yapılarının karşılaştırması.
Retort ambalaj, 121-135°C sıcaklıkta basınçlı buhar ortamında sterilizasyon işlemine tabi tutulan esnek ambalaj yapısıdır. Hazır yemek, konserve alternatifi gıdalar, evcil hayvan maması ve askeri kumanya gibi uzun raf ömürlü ürünlerde kullanılır. Retort koşullarına dayanıklı malzeme, tutkal ve mürekkep seçimi kritik öneme sahiptir.
Retort Nedir?#
Retort, ürünün ambalajlandıktan sonra 121°C (standart) veya 135°C (yüksek sıcaklık) basınçlı buhar ortamında 15-60 dakika süreyle sterilize edilmesi işlemidir. Bu işlem, gıda güvenliğini sağlar ve raf ömrünü 12-24 aya uzatır.
-
Standart retort: 121°C, 30 dakika
-
Yüksek sıcaklık retort: 135°C, 15-20 dakika
-
Pastörizasyon (karıştırılmamalı): 85-100°C, düşük asidik gıdalar için yeterli, retort sınıfı malzeme gerektirmez
Uygun Malzeme Kombinasyonları#
| Yapı | Katmanlar | Uygulama | Özellik |
|---|---|---|---|
| Standart retort | PET 12µ / ALU 7-9µ / CPP 70-80µ | Hazır yemek, sos | İyi bariyer, orta esneklik |
| Yüksek performans | PA 15µ / ALU 7-9µ / CPP 70-80µ | Askeri kumanya, agresif gıda | Üstün delinme dayanımı, yüksek esneklik |
| Şeffaf retort | PET 12µ / PA 15µ / CPP 70µ | Görsel sunum önemli ürünler | Oksijen bariyeri düşük, kısa raf ömrü |
Önemli: CPP (cast polipropilen) retort yapılarda sızdırmazlık katmanı olarak kullanılır. PE (polietilen) retort sıcaklıklarına dayanamaz ve kesinlikle kullanılmamalıdır.
Tutkal Gereksinimleri#
Retort ambalajda tutkal seçimi kritiktir:
-
Solventli 2K PU tutkal: Retort sınıfı en güvenilir seçenek. 130°C üstü sterilizasyona dayanıklı formülasyonlar mevcuttur.
-
Solventsiz tutkal: Bazı yeni nesil solventsiz tutkallar standart retort (121°C) koşullarına uygun olsa da 135°C uygulamalarında solventli sistem tercih edilmelidir.
-
Kürleme süresi: Retort sınıfı tutkallarda tam çapraz bağlanma için minimum 7 gün, ideal 10-14 gün olgunlaşma gerekir.
Mürekkep Seçimi#
-
PU bazlı mürekkep: Retort yapılarda zorunludur. NC bazlı mürekkep retort sıcaklığına dayanamaz ve delaminasyona neden olur.
-
2K mürekkep: 135°C uygulamalarda en güvenilir seçenektir.
-
Cold seal: Retort ambalajda kesinlikle kullanılamaz; kauçuk bazlı yapısı yüksek sıcaklıkta bozulur.
Pastörizasyon vs Sterilizasyon#
| Parametre | Pastörizasyon | Sterilizasyon (Retort) |
|---|---|---|
| Sıcaklık | 85-100°C | 121-135°C |
| Basınç | Atmosferik veya düşük | 1.5-2.5 bar |
| Süre | 15-30 dakika | 15-60 dakika |
| Malzeme | Standart laminat yeterli | Retort sınıfı zorunlu |
| Raf ömrü | 3-6 ay | 12-24 ay |
Test Yöntemi#
Retort dayanım testi aşağıdaki koşullarda yapılır:
-
Lamine yapıyı 130°C sıcaklıkta, 30 dakika süreyle basınçlı buhar ortamında tutun
-
Numuneleri oda sıcaklığına soğutun
-
Peel testi ile yapışma mukavemetini ölçün (hedef: >3.0 N/15mm)
-
Görsel kontrol yapın: delaminasyon, bulanıklaşma, kabarcık oluşumu olmamalı
-
İçerik ile temas testi: tat ve koku transferi olmamalı
Kabul kriteri: Retort sonrası peel mukavemeti, retort öncesi değerin %70'inden az olmamalıdır.