VOC (Volatile Organic Compounds - Uçucu Organik Bileşikler), oda sıcaklığında veya oda sıcaklığına yakın değerlerde kolayca buharlaşan organik kimyasal bileşiklerin genel adıdır. Matbaa sektöründe VOC'lar başlıca mürekkep, vernik, yapıştırıcı ve temizlik solventlerinden kaynaklanır.
Matbaada yaygın VOC kaynakları:
-
Toluen: Gravür ve fleksografi mürekkeplerinde çözücü olarak kullanılır
-
Ksilen: Ofset ve serigrafi mürekkeplerinde bulunur
-
Benzen: Kanserojen olarak sınıflandırılmıştır, modern mürekkeplerde kullanımı yasaklanmıştır
-
<a href="/etil-asetat-solvent">Etil asetat: Esnek ambalaj baskısında yaygın solvent
-
İzopropil alkol (IPA): Ofset baskıda nemlendirme suyu katkısı
-
Sağlık etkileri:
-
Kısa süreli maruziyet: Baş ağrısı, baş dönmesi, göz ve solunum yolu tahrişi
-
Uzun süreli maruziyet: Karaciğer ve böbrek hasarı, merkezi sinir sistemi bozuklukları
-
Kronik maruziyet: Bazı VOC'lar (benzen) kan kanseri riskini artırır
6331 sayılı İSG Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, matbaa işletmeleri VOC emisyonlarını kontrol altında tutmak ve çalışanların maruziyetini sınır değerlerin altında tutmak zorundadır. Havalandırma sistemleri, kapalı mürekkep besleme sistemleri ve kişisel koruyucu donanım kullanımı temel önlemler arasındadır.